ساعت اندیکاتور چیست؟

اندیکاتور به معنای شاخص و نشانگر است. ساعت اندیکاتور نوعی ابزار اندازه‌گیری با دقت بسیار بالاست که در انواع صنایع سبک و سنگین کاربرد دارد. شباهت زیاد این ابزار با ساعت‌های عقربه‌ای، دلیل نام‌گذاری آن است. در واقع همین سیستم نمایش عقربه‌ای که امکان مشاهده تغییرات را آسان می‌کند، یک وجه تمایز آن با سایر ابزارهای اندازه‌گیری دقیق است. اما دلیل اصلی به کارگیری آن، دقت اندازه‌گیری بالای این ساعت است. این دقت معمولا بین 0.01 تا 0.001 میلیمتر قرار دارد که کاملا به مدل ساعت و شرکت سازنده آن بستگی دارد.

از مهم‌ترین وظایف ساعت اندیکاتور یا ساعت اندازه‌گیری کالیبره کردن و تست دقت دستگاه‌های تراش و فرز و  CNC  است که هر از چند گاهی برای تنظیم و کالیبره کردن دستگاه به کار برده می‌شود.

انواع ساعت اندیکاتوری کدام است؟

ساعت‌های اندیکاتوری در انواع ساعت اندیکاتور عقربه‌ای و ساعت اندیکاتور دیجیتال موجودند. در ساعت‌ اندیکاتور عقربه ‌ای، عقربه ساعت از طریق حرکت چرخ‌دنده‌ها به حرکت در می‌آید. دقت ساعت دیجیتال بسیار بیشتر از ساعت عقربه است و همچنین خواندن آن راحت تر است.

ساعت‌های اندیکاتور را همچنین می‌توان به دو دسته ساعت اندیکاتور ساده و ساعت اندیکاتور شیطانکی تقسیم کرد.

تنها تفاوت ساعت شیطانکی با ساعت های اندیکاتور نوع میله آنها است که در ساعت اندیکاتور میله اندازه‌گیری به صورت عمودی بالا و پایین رفته و عقربه را توسط چرخ دنده به حرکت در می‌آورد ولی در ساعت‌های شیطانکی حرکت میله اندازه‌گیری به صورت شعاعی است که برای استفاده در برخی از موارد کاربرد بسیار دقیق تری دارد. به عنوان مثال برای اندازه گیری دو پهنی یا میزان بیضی بودن یک شفت گرد از ساعت شیطانکی استفاده می‌شود.

میزان دقت اندازه‌گیری

بازه اندازه گیری ساعت های شیطانکی یا ساعت های اندیکاتور به طور معمول از 0 تا 10 ، 0 تا 20 و تا بازه های بسیار بیشتر مانند 0 تا 100 میلی متر نیز وجود دارد و در دو واحد اندازه گیری میلی متر و اینچ اندازه گیری میکند، وجود دارند. به عنوان مثال دقت ساعت‌های شیطونکی یا ساعت اندیکاتور از 0.001 میلی متر در ساعت‌های اندیکاتور دیجیتال شروع شده و تا دقت‌های کمتر 0.002 و 0.01 میلی متر وجود دارد، همین دقت ها در واحد اینچی از 0.00005 اینچ و تا 0.0005 اینچ وجود دارند.

پایه ساعت اندیکاتور

برای داشتن ثبات و بی حرکت قرار دادن ساعت اندیکاتور و افزایش دقت حین اندازه‌گیری، از پایه ساعت استفاده می‌کنند که در انواع مختلفی چون مگنتی، آهنربایی، منعطف و خرطومی و ... موجود است. برای استفاده از ساعت های اندازه گیری استفاده از پایه ساعت اندیکاتور لازم و ضروری است و حتی اگر در مواردی از پایه ساعت استفاده نمی‌کنید حتما لازم است تا ساعت را در جای مناسب محکم شود تا خطای اندازه گیری به حداقل رسد.

کاربردها

عمده ترین کاربرد ساعت اندیکاتور در ماشینکاری و ساخت قطعاتی با دقت بالاست. از این ابزار می‌توان برای تشخیص میزان لنگی یک میله یا محور استفاده کرد. به این صورت که پس از اتصال ساعت به پایه و مقید کردن پایه، میله ساعت اندیکاتور را به صورت عمود بر سطح میله تماس داده و شروع به چرخاندن میله یا محور مورد نظر کنید. اکنون می‌توانید با مشاهده عقربه و حرکت آن میزان لنگی را اندازه‌گیری کنید.

یکی دیگر از کاربرد‌های ساعت اندیکاتور، اندازه‌گیری نا‌همواری‌های سطوح است. قبل از تراش و براده برداری از یک سطح ابتدا لازم است تا میزان ناهمواری‌های آن را اندازه‌گیری کرد تا میزان بار دهی توسط دستگاه مشخص شود. برای اینکار ابتدا باید ساعت و پایه را به یک محل ثابت متصل کرد و بعد از قرارگیری نوک شاخص بر روی سطح، میز دستگاه را حرکت داد تا بتوان میزان نا همواری ها را اندازه گیری نمود. این کار عموما در دستگاه های فرز انجام می‌گیرد. در واقع میله ساعت اندیکاتور به وسیله تماس با سطح مورد نظر و حرکت روی آن، میزان ناهمواری آن سطح را اندازه‌گیری می‌کند.

از دیگر کاربرد‌های گسترده‌ی ساعت اندیکاتور، خطوط تولید به خصوص بخش کنترل کیفیت یا همان QC است. معمولا در تولیدی‌ها و یا کارخانه‌هایی که با تولید قطعات با دقت بالا سر و کار دارند از ساعت اندیکاتور برای اندازه‌گیری قطعات و تایید میزان تلرانس استفاده می‌شود.

از محبوب ترین برندهای ساعت اندیکاتور می‌توان به برند ژاپنی میتوتویو، اینسایز و آسمیتو اشاره کرد.

پرسش و پاسخ درباره ساعت اندیکاتور و پایه ساعت

ساعت اندیکاتور نوعی ابزار اندازه گیری است که در مدل‌های عقربه‌ای و دیجیتالی موجود است و وظیفه‌ی آن در سنجش میزان ناهمواری و لنگی سطوح است.
به طور معمول این مقدار 0.01 میلی متر یا 0.0005 اینچ است.
میله متصل به صفحه ساعت در ساعت اندیکاتور ساده، فقط در جهت عمودی بالا و پایین می‌رود اما در ساعت شیطانکی، حرکت شعاعی داشته و دقت بالاتری دارد.